როგორ გვიპოვოთ?

ტელ. +995 32 2 912 933; for appointments and consular issues call: +995 32 291 60 56
ელ-ფოსტა

ლიეტუველები საქართველოში

შემუშავებულია: 2015.06.10 / განახლებულია 2019.02.26 09:01

ლიეტუვური სათვისტომო საქართველოში "რუტა"

სათვისტომოს თავმჯდომარე: დალია ბალტრუნაიტე
ტელეფონის ნომერი: +995 577 759 709
ელ-ფოსტა: [email protected]

ლიეტუვური ენის სკოლა ბავშვებისთვის და ახალგაზრდებისთვის

მასწავლებელი: ლიდია გიორგობიანი
მისამართი: კეკელიძის კ. 1-18, თბილისი, საქართველო
ტელეფონის ნომერი: +995 (32) 222 08 47; +995 (32) 277 26 04
ელ-ფოსტა: [email protected]; [email protected]

საქართველოში ლიეტუვური საზოგადოების „რუტას“ ისტორია

პირველი სარწმუნო ცნობები საქართველოში მცხოვრებ ლიეტუველებზე მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში ჩნდება. ზოგი მათგანი საქართველოში მსახურის, ზოგი კი დევნილის სტატუსით ჩამოვიდა. კავკასიაში ლიეტუველთა დიდი რაოდენობა პირველი მსოფლიო ომის დროს ჩამოვიდა, დანარჩენები კი უფრო მანამდე.

ეს ლიეტუველები იყვნენ მასწავლებლები, ექიმები, ინჟინრები, ფარმაცევტები და მსახურები, რომლებიც მეფის ხელისუფლებამ მთელი იმპერიის კუთხეებიდან კავკასიაში „სამსახურეობრივი მიზეზებით“ გადმოასახლა.

საქართველოში ლიეტუველთა რიცხვი პირველი მსოფლიო ომის დროს გაიზარდა. მათი უმეტესობა ომისგან დევნილი და ლიეტუველი ჯარისკაცები იყო, რომლებიც რუსეთის ჯარებს შეუერთდნენ და კავკასიაში თურქეთთან საბრძოლველად იყვნენ გამოგზავნილები. გამოთვლებით 1914-1918 წლებში კავკასიაში რამოდენიმე ათასი ლიეტუველი ჯარისკაცი იმყოფებოდა. მათ შორის- პეტრას ვილეიშისი, ვეტერანი ინჟინერი და ლიეტუვის ეროვნული აღორძინების მოძრაობის მნიშვნელოვანი ფიგურა.

ლიეტუველთა ყველაზე დიდმა საზოგადოებამ თავი თბილისში მოიყარა. ეს პირველ მსოფლიო ომამდე დადგინდა. ლიეტუველები სხვადასხვა სახის სოციალურ და კულტურულ ღონისძიებებს მართავდნენ. 1912 წელს დაარსებული ლიეტუველთა საზოგადოება  სხვადასხვა სახის დახმარებას უზრუნველყოფდა, ლიეტუვურ საღამოებს მართავდა, გააჩნდა მომღერალთა გუნდი, რომელსაც თვრამეტი წლის იულიუს შტარკა (1894-1960) ხელმძღვანელობდა. ომთა შორის პერიოდში იგი ლიეტუვის ეროვნული ოპერის პირველი ხელმძღვანელი გახდა. 1917 წლის აპრილში თბილისში ლიეტუველებმა „ეროვნული საბჭო“ აირჩიეს. პრანას დაილიდე, ვაჟთა მე-4 გიმნაზიის მათემატიკის მასწავლებელი, საბჭოს თავმჯდომარე გახდა. მოგვიანებით, ლიეტუვური საზოგადოებები  კავკასიის სხვა ქალაქებშიც (ეკატერინოგრადში, კისლოვოდსკში, პეტეგორსკში, გროზნიში, ბაქოში, ბათუმში, ალექსანდროუპოლში, ყარსში) დაარსდა.

მეფის გადაგდების შემდეგ რუსეთ-თურქეთის ფრონტზე მებრძოლი ლიეტუველი ჯარისკაცები

უფრო გააქტიურდნენ. ლიეტუვაში დასაბრუნებლად და ლიეტუვის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში მონაწილეობის მისაღებად ისინი ეროვნულ ჯგუფებს შეუერთდნენ.  1917 წლის 25 აპრილს ლიეტუველმა ჯარისკაცება, ოფიცერ პეტრას გუდელისის ხელძღვანელობით,  ლიეტუვური ენის შემსწავლელთა ჯგუფი გახსნეს, იმათვის, ვისაც პრაქტიკულად ლიეტუვური წერა-კითხვა დავიწყებული ჰქონდა.

კავკასიური ფრონტის მარცხის შემდეგ, ლიეტუველი  ჯარისკაცები  ლიეტუვური საზოგადოების აქტიურობის გაზრდის შესახებ უკვე ინფორმირებულნი იყვნენ და გადაწყვიტეს მას შეერთებოდნენ. შედეგად, ლიეტუვური საზოგადოების წევრების რაოდენობა თბილისში საკმაოდ გაიზარდა. სხვადასხვა სირთულეების გამო, კავკასიაში ლიეტუველთა ინტერესების წარმოსადგენად და დასაცავად საჭირო იყო ახალი ინსტიტუტების შექმნა. ამიტომაც, ლიეტუვური საზოგადოების ეროვნულმა კომიტეტმა და ტრანსკავკასიის ლიეტუველ ჯარისკაცთა ორგანიზაციამ კავკასიაში მცხოვრები ლიეტუველთა ყრილობისთვის მზადება დაიწყო.

ეს ყრილობა 1917 წლის 27-30 დეკემბერს გაიმართა და მას ესწრებოდნენ ლიეტუველთა წარმომადგენლები თბილისიდან, ალექსანდროუპოლისიდან, ბათუმიდან, ყარსიდან, ტრაპზონიდან- ჯამში 21 წარმომადგენელი. კონგრესმა პრეზიდიუმი აირჩია. ბ-ნი ვილეიშისი  საპატიო თავმჯდომარე, ბ-ნი დაილიდე- ვიცე-პრეზიდენტი, ბ-ნი სტეფონავიჩიუსი და ბ-ნი ჯაზდაუსკასი კი მდივნები გახდნენ. კონგრესმა მისალოცი ტელეგრამა გაუგზავნა ლიეტუვის საბჭოს ვილნიუსში და ლიეტუვის საბჭოს რუსეთში, ქალაქ ვორონეჟში. მოსალოდნელი იყო, რომ ეს ორგანიზაციები სათავეში ჩაუდგებოდნენ საკანონმდებლო საკრებულოს და, შესაბამისად, ლიეტუვის დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნას. ბ-ნმა დაილიდემ კონგრესს მიმართა და ლიეტუვის სრული დამოუკიდებლობის საკითხი წამოაყენა. მან დაასაბუთა, რომ ლიეტუველთა გაერთიანების და დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის გარეშე, ლიეტუვას დამოუკიდებლობას ასე უბრალოდ არავინ მისცემდა. საბჭოს ზოგიერთი წევრი მას შეეწინააღმდეგა; მათ განაცხადეს, რომ დამოუკიდებლობის მოსაპოვებლად დრო ჯერ არ დამდგარა და იმპერიის სხვა ქვეყნებთან ერთად ავტონომიის მოპოვება დემოკრატიული რუსეთის შემადგენლობაშივე იქნება შესაძლებელი. განხილვისას ბ-ნმა ვილეიშისმა სავსებით არგუმენტირებული სიტყვა წარმოთქვა. ამის შემდეგ, კონგრესმა თითქმის ერთსულოვნად მიიღო რეზოლუცია, რომელშიც აღინიშნებოდა, რომ: „დამოუკიდებელი ლიეტუვის მომავლის გარანტი მხოლოდ საკანონმდებლო საკრებულო (პარლამენტი) და მსოფლიო კონფერენციაა“.

კავკასიის ლიეტუვური საზოგადოების კომიტეტის ჩამოყალიბებამ ლიეტუველთა ცხოვრებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა. კომიტეტი სამ სფეროში მოღვაწეობდა:

  • ლიეტუველთა რეგისტრაცია და აღრიცხვა;
  • ლიეტუველთა წარმომადგენლობა ადგილობრივ სახელისუფლო ორგანოებში, თანამშრომლობა სხვა ეროვნულ უმცირესობებთან, საკონსულო სამუშაო;
  • ლიეტუველთა სამშობლოში დაბრუნების ორგანიზება.

„ლიეტუვური კომიტეტი“ კავკასიაში, ასევე, საკონსულო ფუნქციებსაც ითავსებდა. კომიტეტის შექმნის შესახებ სომხეთსა და აზერბაიჯანსაც აცნობეს. ამავე დროს, თბილისში  პოლონეთისა და უკრაინის წარმომადგენლობებიც გაიხსნა.

ტრანსკავასიური ფედერალური რესპუბლიკის შექმნამ საჭირო გახადა უცხოლეთა საკითხისადმი კანონიერი მიდგომა. მოქმედმა კომიტეტმა ლიეტუვის მოქალაქეების აღრიცხვა დაიწყო. მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მოქალაქეობის მოწმობის გაცემასთან დაკავშირებით, რომელსაც პასპორტის დატვირთვა ექნებოდა. ეს მოწმობები გადაეცემოდა იმათ, ვინც დაამტკიცებდა, რომ ლიეტუვაში იყო დაბადებული. ასევე, აუცილობლობას წარმოადგენდა საკონსულოს გახსნაც, რადგან რუსეთში ბოლშევიკური რევოლუციის შემდეგ პირდაპირი გზები რუსეთიდან ლიეტუვაში გადაკეტილი იყო. შესაბამისად, საჭირო იყო სხვა ქვეყნებთან უკან დასაბრუნებელ მარშრუტებზე მოლაპარაკება. მაგალითად, იმ დროს შავ ზღვაზე მგზავრობა გერმანიის ნებართვას მოითხოვდა.

1918 წლის 2 ივნისს „ლიეტუვურმა კომიტეტმა“ კავკასიაში მიიღო გადაწყვეტილება მიემართა ლიეტუვის საბჭოსთვის თხოვნით ტრანსკავკასიაში ლიეტუვის ოფიციალური წარმომადგენლობის გახსნის შესახებ. ამიტომაც, კომიტეტმა ლიეტუვაში დელეგაციის გაგზავნა გადაწყვიტა. გამგზავრებამდე კომიტეტის თავმჯდომარე, ბ-ნი დაილიდე ეწვია საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს და შეხვდა საგარეო საქმეთა მომავალ მინისტრს, ბ-ნ ევგენი გეგეჩკორს. ბ-ნმა  გეგეჩკორმა სთხოვა მას გადაეცა მოკითხვა ლიეტუვის ოფიციალური პირებისთვის და გამოთქვა იმედი, რომ ლიეტუვა მხარს დაუჭერს ქართველი ერის განზრახვას აღადგინოს დამოუკუდებლობა პარიზში გასამართ მშვიდობის კონფერენციაზე.

1918 წლის 23 ივლისს  დაილიდე შეხვდა ლიეტუვის რესპუბლიკის სახელმწიფოს მეთაურს, ანტანას სმეტონას და მას მიენიჭა უფლება ემოქმედა, როგორც ლიეტუვის წარმომადგენელს და ეზრუნა ყველა ლიეტუველზე კავკასიაში. 1918 წლის 30 აგვისტოს, საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, ბ-ნი დაილიდე ოფიციალურად დაამტკიცეს ლიეტუვის სახელმწიფოს წარმომადგენლად საქართველოში.  

1919 წლის 23 მარტს ლიეტუვის წარმომადგენლობა გაიხსნა ბაქოში, სადაც იმ დროისთვის დევნილთა მნიშვნელოვანი რაოდენობა ცხოვრობდა. ორივე წარმომადგენლობას, როგორც თბილისში, ასევე ბაქოში, სერიოზული პრობლემები ჰქონდა, რადგან კავშირი ლიეტუვასთან ძალზედ სუსტი იყო და ბევრ ლიეტუველს სამშობლოში დაბრუნების ფინანსური საშუალება არ გააჩნდა. იმ დროის ერთ-ერთ დოკუმენტში საქართველოში ლიეტუვის წარმომადგენელობა აღნიშნავს, რომ „ საბჭოს მხოლოდ დროებითი მანდატითა და რესურსების გამუდმებული სიმცირით,  მაგრამ, ამავე დროს ლიეტუვის, დამოუკიდებლობისკენ მიმავალი გზით, ლიეტუვის წარმომადგენლობა ყველა კავკასიელი ერისთვის გახდა ცნობილი. ამ მძიმე სამუშაოსა და ერთგულების წყალობით სახლში დაბრუნება 10 ათასამდე ლიეტუველმა შეძლო“.

ლიეტუვისა და საქართველოს ურთიერთობების შემდგომ განვითარებას ხელი რევოლუციამ შეუშალა, და ამ ორ ქვეყანას შორის ოფიციალური ურთიერთობების აღდგენა მხოლოს 80 წლის შემდეგ  გახდა შესაძლებელი.

1996 წელს საქართველოში მცხოვრებმა ლიეტუველებმა შექმნეს საზოგადოება სახელით „რუტა“. ირინა ჯიქია გახდა ლიეტუვის პირველი საპატიო კონსული საქართველოში. ლიეტუვის საელჩო საქართველოში 2004 წელს გაიხსნა. ამან ლიეტუვა-საქართველოს ორმხრივ ურთიერთობებში ახალი გვერდი გადაშალა.

1996 წელს საზოგადოება „რუტა“ ლიეტუველთა მსოფლიო საზოგადოების წევრი გახდა. ეროვნული ინდივიდუალურობის შენარჩუნებისთვის, საზოგადოება „რუტა“ განათლებისა და კულტურის სფეროებში მუშაობს. რეგულარულ საფუძველზე ხდება სხვადასხვა სახის საჯარო ღონისძიებების ორგანიზება, რათა აღინიშნოს ისეთი თარიღები, როგორიცაა 16 თებერვალი (დამოუკიდებლობის დღე), 11 მარტი (ლიეტუვის დამოუკიდებლობის აღდგენის დღე), 13 იანვარი (თავისუფლების დამცველთა დღე). ყოველწლიურად საზოგადოება აწყობს შეკრებას იმ ადამიანების მოსაგონებლად, ვინც ვილნიუსში სატელევიო ანძასთან ლიეტუვის დამოუკიდებლობისთვის დაიღუპა. 14 ივნისი გლოვისა და იმედის დღე არის. ყოველ წელს აღინიშნება შობა, აღდგომა, დედის დღე და წმ. ჯონის დღე. სასიამოვნოა კავკასიის მთებსა და მდინარეებზე ცეცხლის დანახვა, მთა წმ. ჯონის გვირგვინებს აღიარებს. თბილისობაზე ყველა ეთნიკური უმცირესობა, მათ შორის ლიეტუველებიც, ეროვნულ კოსტიუმებში გამოწყობილნი,  საკუთარ ეროვნულ სამზარეულოს, სიმღერებსა და ცეკვებს წარადგენენ.

1996 წლის შემდეგ თბილისში ლიეტუვური სკოლაც არსებობს, სადაც უკვე საზოგადოების წევრების ბავშვებისა და შვილიშვილების მესამე თაობა სწავლობს. ბოლო ხანს სკოლამ იმ ქართველების მიღებაც დაიწყო, ვისაც ლიეტუვური ენის შესწავლა და ლიეტუვური კულტურის გაცნობა  სურს.

ლიეტუვის საელჩო ლიეტუვური საზოგადეობის მეგობარი და პარტნიორი თავისი გახსნის დღიდან გახდა.

2000 წლიდან საქართველოში ლიეტუვური საზოგადოების ხელმძღვანელი ქბ-ნი ზინა ყარუჩნიშვილი იყო. ის მედიცინის დოქტორი  (კარდიოლოგი) დაბადებული ლიეტუვის ქალაქ კაუნასში. მისი მეუღლე დიპლომატია. მისი ვაჟიშვილი სწავლობს იონას ჟემაიტისის სახელობის ლიეტუვის სამხედრო აკადემიაში, ხოლო ქალიშვილი მენეჯერის თანამდებობაზე მუშაობს.

ამჟამად საქართველოში ლიეტუვური საზოგადოების ხელმძღვანელია ქალბატონი დალია ბალტრუნაიტე.

საქართველოში ლიეტუვური საზოგადოება შემდეგ მისამართზე მდებარეობს: საქართველო, თბილისი, კეკელიძის ქ. 1/18.

სიახლეების გამოწერა